Bahçe
Otomatik Sulama
Otomatik Çim Sulama
Kampanya!
0542 513 08 80
0506 432 66 00
SULAMA SİSTEMLERİ
Çoğu kimse bahçesini sulamaktan
büyük keyif alır. Fakat işlerin yoğunluğu sebebiyle
zaman bulamayabilir yada zamanla biktirici gelebilir
bu durumda otomatik sulama çok işe yarar.
OTOMATİK SULAMA
Yağmurlama Sulama Sistemi
Peyzaj Alanlarında Yağmurlama Sulama Yönteminin Üstünlükleri
Yağmurlama Sulama Sisteminin Unsurları Su kaynağı Pompa
birimi Boru hatları Boru bağlantı elemanları Vanalar Yağmurlama
başlıkları
PROJE APLİKASYON SÜRECÎ PVC Boruların Montajı PE Boruların
Montajı Yağmurlama Başlıklarının Montajı
SİSTEMİN ÇALIŞTIRILMASI
Yağmurlama Sistemleri Yağmurlama sulama yöntemi; sulama
suyunun, proje kriterlerine bağlı olarak boru sistemleri
ile yerleştirilen yağmurlama başlıklarından, belirlenen
basınç altında atmosfere, oradan da doğal olarak arazi
yüzeyine düşerek bitki kök bölgesinde depolanmasıdır.
Suyun yağmurlama başlıklarından basınç altında püskürtülebilmesi
için, alındığı kaynaktan tüm yağmurlama başlıklarına kadar
basınçlı boru sistemiyle iletilmesi gerekir. Eğer boru
hattı doğal olarak istenilen basıncı karşılayamıyorsa
bir pompa sisteminin sağlanması gerekmektedir.
Yağmurlama sulama yöntemi, hemen her tür toprak bünye
sınıfı, iklim, topografya, tarla ve peyzaj alanlarında
üstün özelliklere sahiptir(Gökkaya 2000). Peyzaj Alanlarında
Yağmurlama Sulama Yönteminin Üstünlükleri
1. Uygun planlama ve projeleme
ile arazi tesviyesine gerek yoktur. Eğimli alanlarda yüksek
sulama randımanı sağlar.
2. Peyzaj alanlarında çeşitli bitkilerin bir arada olması,
su ihtiyacı farklılığı gösterir. Yağmurlama sulama sistemiyle
alan parsellere ayrılarak her bitki için istenilen sulama
suyu miktarı ve sulama süresi karşılanır.
3. Uniform bir su dağılımı ile sulama randımanı artırılır.
4. Mevcut su ile diğer yöntemlere göre daha geniş bir
alan sulanabilir.
5. Sistemin otomasyonla kontrol edilmesi sonucu bitki
stresi en az düzeye indirilmekte ve bakım işleri çok az
bir işgücü ile karşılanabilmektedir.
6. İlk tesis masraflarının yüksek olmasına karşın sistem
çok kısa sürede kendini amorti eder. (Gökkaya 2000).
Yağmurlama Sulama Sisteminin
Unsurlar Yağmurlama sulama sistemi; su kaynağı, pompa,
boru hatları, boru bağlantı elemanları, vanalar ve yağmurlama
başlıklarından oluşur.
Su kaynağı Yağmurlama sulama yönteminde hemen her tür
su kaynağından yararlanılabilir. Suyun kalite açısından
sulamaya uygun olması ve fazla miktarda sediment yada
yüzücü cisim içermemesi gerekir. Eğer su kalitesi uygun
fakat sediment yada yüzücü cisimler mevcut ise bu durumda
sisteme bir filtre ünitesi yerleştirilmelidir.
Filtrenin sistemde güç ünitesinden önce kullanılması halinde
pompanın kirli sudan zarar görmesi önlenebilir. Pompa
birimi Yağmurlama sulama sistemlerinde gerekli işletme
basıncı pompa birimi ile sağlanır. Statik emme yüksekliğinin
fazla olmadığı koşullarda santrifüj tipi pompalar yada
aynı karakteristikleri taşıyan bir hidrofor, derin kuyularda
ise derin kuyu pompalar yada dalgıç tipi pompalar kullanılır
(Gökkaya 2000). a) Hidrofor b) Dalgıç pompa c) Santrifüj
pompa Boru hatları Ana boru hattı, kaynaktan alınan suyu
lateral boru hatlarına iletir. Toprak altında gömülü hat
PVC yada PE borulardır. PE boru, kırılganlık ve dona dayanım
açısından daha etkili olduğu için genellikle soğuk iklim
bölgelerinde ya da dolgu toprak yapılan alanlarda kullanılır.
Trafiğe açık alanlarda da PE yada galvaniz boru tercih
edilir. Lateral boru hattı, suyu ana boru hattından yağmurlama
başlıklarına iletir. Toprak altında gömülü hatlardır ve
ana hatta olduğu gibi PVC yada PE boru kullanılır (Gökkaya
2000).
Boru bağlantı elemanları Sistemi oluşturan ünitelerin
birbirine bağlanmasını sağlayan elemanlardır. Boruların
birleştirilmesinde kullanılan redüksiyonlar, manşonlar,
dirsekler, T parçaları, adaptörler, körtapalar; yağmurlama
başlıklarının boruya bağlanmasında kullanılan priz kolyeler,
kelepçeler, adaptörler ve vanaların hatlara bağlanmasında
ve pompa bağlantısında kullanılan PVC, PE yada galvaniz
olan bu ara parçalara genel olarak “fittings” adı verilir
(Gökkaya 2000) a) PE boru bağlantı elemanları b) PVC boru
bağlantı elemanları Vanalar Ana su dağıtım hattından lateral
hatlara su alımında kullanılan, sistemin açılıp kapanmasını
sağlayan elemanlardır.
Yaygın olarak kullanılan tipleri; a) Küresel vanalar b)
Sürgülü vanalar c) Elektrik kumandalı (solenoid) vanalardır.
Açma kapama görevi dışında sistem kontrolünü sağlayan
bir çok kontrol vanası vardır. Bunlar; boru hattında bazı
noktalarda gereğinden fazla basınç olduğunda basıncı düşüren
basınç düşürücü vanalar, eğimli alanlarda boru içindeki
suyun geri akışını sağlayan çekvalfler, düşük kotlara
yerleştirilen ve boru içinde kalan suyun sulama mevsimi
bittiğinde tahliyesini sağlayan tahliye vanaları yağmurlama
sulama sisteminde gerekli olan vana gruplarıdır (Gökkaya
2000).
Yağmurlama başlıkları Yağmurlama başlıkları, lateral boru
hatları üzerinde yer alır. Yağmurlama başlıkları sulanacak
alanın büyüklüğüne, şekline, kullanım alanına ve bitki
desenine göre farklılık gösterir.
Peyzaj alanlarının sulanmasında, genelde pop-up olarak
adlandırılan gövdesi toprak altına monte edilen ve sulamanın
başlamasıyla ihtiyaç duyulan basınç sayesinde sabit gövde
içinden yüzeye çıkan yağmurlama başlığı kullanılır. Bunlar
döner tipte yada sprey tipte atış sağlayan yağmurlama
başlıklarıdır (Gökkaya 2000).
YAĞMURLAMA SULAMA SİSTEMİ
MONTAJI
Bitkisel peyzaj alanlarının yağmurlama
sulama sistemleriyle sulanması için yapılan projede hatları
ve yönleri uygun bir biçimde gösterilen ana boru ve laterallerin
montajı, boru hatları boyunca kazılacak kanallar içinde
yapılır.
Kazı yapılacak hatlar ve başlıkların bulunacağı noktalar
projeye uygun olacak şekilde işaretleme boyası ile işaretlenir.
Eğer alanda mevcut çim varsa, işaretlenen hattın kenarı
boyunca, borunun döşeneceği yerden yaklaşık 60 cm. uzaklığa
bir plastik örtü serilerek düzgün olarak çıkartılan çimin
toprakla karışmaması ve tekrar kullanılmasını sağlamak
amacıyla çim bu örtü üzerine serilir (Gökkaya 2000). Kazı
yapılacak kanalların boyutları, boru çapına ve iklim koşullarına
göre çeşitli ölçülerde olabilir.
Sıcak ve ılıman iklime sahip yerlerde genellikle kanal
boyutları 0.80 x 0.60 m. , soğuk iklim koşullarında ise
1.20 x 0.60 m boyutlarında kazılır. Kanalların iklim faktörlerine
göre değişik boyutlarda kazılması, özellikle don olaylarının
etkin derinlikleriyle ilgilidir.
Donun etkilediği toprak katmanlarındaki borular içinde
su bırakılmış olması durumunda, donan suyun genleşmesi
sonucunda boruları patlatma olasılığı vardır.
Bu nedenle soğuk bölgelerde don olayının boruları etkilemesini
önleyecek boyutlarda kanal kazılması zorunludur. Ayrıca
üzerinden ağır yük geçen ve korumasız yerlerde de kanal
derinliği artırılmalıdır (Gökkaya 2000).
Özellikle ana boru çaplarının laterallere göre daha büyük
olacağı göz önüne alınarak, boru çapının büyüklüğüne göre
kanal boyutlarının artırılması gereklidir.
Ancak boruların gereğinden fazla derine gömülmesi, özellikle
bir arıza olasılığı ile onarım yapılması gerektiğinde
derin kanallarda çalışma güçlüğü yaratır.
Kanalların projede gösterildiği şekilde, düz olarak kazılmasına
önem verilmelidir (Gökkaya 2000). PVC Boruların Montajı
Sulama sisteminde boruların montajı, su kaynağından başlanarak
boru hatlarının uzantısı boyunca uç kısımlara doğru yapılmalıdır.
Sulama Montaj işlemleri
Boruların contalı veya yapıştırma
tip olmasına göre değişik şekilde uygulanır. Uzunlukları
6 m. olan PVC boruların bir ucu düz diğer ucu muf denilen
ve boru gövdesine göre çapı daha geniş, contalı borularda
contanın yerleştirileceği bir yatağı bulunan yapıştırma
borularda ise düz yapıdadır (Gökkaya 2000). PVC boru ve
bağlantı parçalarının birleştirilmesine dikkat edilmesi
gereken kurallar aşağıdaki gibidir; 1. Kesme - PVC borular,
keskin olmak koşuluyla; demir testeresi, elektrikli testereler
ya da makas kesici ile kesilebilir. Boru ucunun düzgün
ve eksenine dik açılı kesilmesi, sağlıklı bir yapıştırma
için şarttır. Boru ucunda bir hasar veya çatlak gözlenirse,
bu bölüm en az 5 cm. geriden kesilerek çıkarılmalıdır.
2. Pahlama - Kesme işleminde borunun iç ve dış yüzeyinde
oluşacak çapaklar, sağlıklı yapışmayı engelleyeceğinden;
pahlama konisi, eğe veya çakı ile temizlenmelidir. Pahlama
konisinin, boru ucuna vereceği hafif eğim, parçaya geçişi
kolaylaştıracağı gibi, yapıştırıcının ayrılarak birleşme
bölgesinin dibinde toplanmasını da engelleyecektir. 3.
Birleştirme hazırlığı - Yapıştırılacak boru ve parça yüzeyi
kir, yağ ve nemden arındırılmalıdır. 4. Zımpara veya temizleyici
sıvı uygulaması- Zımpara kullanımında borunun dışı ve
parçanın içi birleştirilecek yüzeylerin parlaklığı alınacak
kadar ince bir zımpara ile zımparalanmalıdır.
Temizleyici sıvı kullanımı tercih edilirse yine borunun
dışı ve parçanın içine fazla akarak birikinti yaptırmadan
sürülmelidir. 5. Yapıştırıcı uygulaması - Sadece PVC ile
uyumlu yapıştırıcılar kullanılmalıdır. Yapıştırılacak
yüzeyler zımparalanmış olmalıdır. Yapıştırıcı; önce borunun
dış ucuna , tüm yüzeye eşit miktarda kalın bir tabaka
halinde, daha sonra parçanın yapışacak iç yüzeyine ince
bir tabaka olarak uygulanmalıdır. Yapıştırıcının özelliğini
kaybetmemesi için kutunun ağzı uzun süre açık bırakılmamalıdır.
6. Birleştirme-Yapıştırıcı uygulandıktan sonra beklemeden;
boru, parçanın içinde 1/4 ile 1/2 tur arası döndürülerek
yerleştirilmelidir. Böylece yapıştırıcının eşit miktarda
dağılımı sağlanmış olur.
Tüm kaynamanın gerçekleşmesi için bağlantı yeri hareket
ettirilmeden yaklaşık 10 saniye beklenmelidir. Yapıştırıcı
uygulandıktan sonraki kuruma süresi; borunun çapına, ortam
sıcaklığına ve nispi neme bağlıdır. Kuru, sıcak ortamlar
ve küçük çaplı borular için bu süre daha kısadır. Son
yapıştırıcının uygulanmasından sonra sistemin basınç denemesine
hazır hale gelmesi için gereken en az bekleme süreleri
aşağıdaki tabloda verilmiştir. Çizelge 4. Basınç denemesi
için ortam sıcaklığı ve boru çapına bağlı olarak bekleme
süreleri Ortam sıcaklığı
Boru dış çapı (20-32 mm)
45°C' nin üzeri
1 saat
4°C – 15°C
2 saat
4°C' nin altı
4 saat
4°C' nin altındaki yada 38°C' nin üzerindeki ortamlarda
yapıştırma yapılırken daha dikkatli davranılmalıdır. Çok
sıcak ortamlarda yapıştırma yüzeylerine sürülen yapıştırıcının
kurumamasına ve donmuş yapıştırıcıların tekrar kullanılmamasına
özen gösterilmelidir. PVC boruların kanallara ters döşenmesinden
kaçınılmalıdır. Boru içerisinde ters doğrultuda akan su,
basınç ve hızın etkisiyle boruların ek yerlerinde türbülans
meydana getirir. Bu olgu zamanla tangiti aşındırarak borudan
su sızmasına, hatta borunun patlamasına neden olur.
Contalı borularda ise contanın görevi; suyun sızmasını
önlemektir. Sızdırmayı önleme, güç kaynağına göre aksi
yönde olan conta kanatlarının, pompanın durmasından sonra
suyun geriye doğru hareketinde açılmasıyla gerçekleşir.
Boru ters döşendiğinde basınç ve hız, conta kanatlarını
zorlayarak suyun sızmasına neden olur. PVC borular kanallara
yerleştirilmeden önce kanalın tabanına en az 15 cm. kum
serilmeli, boru yerleştirildikten sonra da en az 10 -
15 cm. kum ile örtülmelidir. Bunda amaç; PVC boruların
kırılganlığı nedeniyle sert cisimlerin darbelerinden korunmasıdır.
PE Boruların Montajı PE boruların kangal şeklinde üretilmeleri
ve boylarının uzun olması nedeniyle montaj işlemleri PVC
boruların yapıştırma işlemine göre daha kolaydır (Gökkaya
2000). PE boruların eklenmesi, bağlantı parçaları ile
yapılır. Kangal boru eksenine dik olarak bir testere ile
kesilir. Kesilen boru uçları bir eğe ile 15° olacak şekilde
konikleştirilir. Bağlantı parçasının iki ucunun içinde;
a) Yarık conta b) Baskı conta c) O - ring d) Somun' dan
Oluşan bir düzen vardır. Bağlantının gerçekleşmesi için
iki borunun uçları bağlantı parçasının iki tarafından
sıkılmak suretiyle birleştirilir. 40 mm' den büyük borularda
somun boru anahtarı ile sıkılmalıdır.
Boru uçlarının bağlantı parçasına yerleştirilmesi için
borular çevrilerek iç kısımdaki çıkıntıya kadar itilerek
yerleştirilir. PE boruların bağlantı elemanlarıyla birleştirilmesi,
iki borunun birleştirilmesi işlemi ile aynıdır. PE sistemde,
PVC' de olduğu gibi erkek ve dişi dişli ek parçalarda
kullanılır. Bunlar birbirleriyle dişli uçları sayesinde
birleştirilir. PE borularda yapıştırma işlemi yapılmaz.
Yağmurlama Başlıklarının Montajı
Yağmurlama başlıkları lateral hatta uzatma borusuyla bağlanır.
Bu boru galvaniz ya da PE olabilir. Genelde kolay bükülebilmesi
özelliğiyle yumuşak PE boru tercih edilir. Bir ucu belirli
uzaklıktaki laterale bağlanmış olan PE borunun diğer ucu
özel teflon sarılmış dirsekle yağmurlama başlığına bağlanır
(Gökkaya 2000).
Yağmurlama başlıklarının konumlarının doğru yerde olması
gereklidir. Projede belirlenen yerden faklı bir yere yerleştirilirse
ıslatılması istenmeyen alanlara da su iletilebilir ya
da eş su dağılımı sağlanamaz (Gökkaya 2000).
Tasarım ve projelemede; bir yağmurlama başlığının önünde
ağaç, bitki grubu veya yüksek boylu bitkilerin yer alması
veya geniş çim alanlarında yağmurlama başlıklarının zemin
üzerinde kalması çimin biçiminde ya da dış etkilere karşı
sorun yaratacak konulardır. Bu durumda proje beklenen
sonucu vermeyecektir. Projeleme sırasında farklı boylarda
olan yağmurlama başlıklarından yararlanarak ve peyzaj
projesini hazırlayan mimarla koordineli çalışarak bu sorunlar
çözümlenmelidir.
sulama sisteminin çalıştırılması
Gerek manuel, gerekse otomatik sulama
sistemlerinin, ana boru, lateraller ve yağmurlama başlıkları
için kullanılan uzatma borularının montajı bittikten sonra,
yağmurlama başlıkları montajı yapılmadan önce güç ünitesi
çalıştırılarak sisteme su verilir.
Deneme sırasında sistemin tamamı su ile doldurulmalı ve
havası alınmalıdır. Sistemde kaçak görülmesi halinde bu
bölgenin çıkartılması ve yeni bağlantı yapılması gerekir.
Boru hatlarının temiz ve arızasız olduğu saptandıktan
sonra yağmurlama başlıklarının montajı yapılır. Bu işlem
tamamlandıktan sonra sistem tekrar çalıştırılarak sulama
elemanlarının randımanlı çalışıp çalışmadıkları veya herhangi
bir arızanın varlığı saptanır. Yağmurlama başlıklarının
açı ayarı da yapıldıktan sonra sistemin randımanlı çalıştığı
ve bir arıza olmadığı gözlenirse projenin başarılı bir
şekilde uygulamaya geçirilmiş olduğu anlaşılır (Gökkaya
2000). |
|
|